Rotunda – Dấu ấn La Mã trường tồn tại Thessaloniki
Rotunda là công trình La Mã cổ từ thế kỷ 4, di sản UNESCO kỳ vĩ ghi dấu lịch sử đa tầng và nghệ thuật Byzantine tại Hy Lạp.
Ẩn mình lặng lẽ giữa lòng Thessaloniki hiện đại là một công trình tròn đồ sộ, hệt như một chiếc trống đá vĩ đại của thời gian – đó chính là Rotunda, hay còn gọi là Galerius Rotunda. Được xây dựng từ đầu thế kỷ IV, Rotunda là một trong những công trình La Mã cổ nhất còn tồn tại ở Hy Lạp và là minh chứng sống động cho lịch sử đa tầng của thành phố này – nơi La Mã, Byzantine và Ottoman đan xen như những lớp địa tầng kiến trúc.
Đối với người yêu lịch sử, nghệ thuật và văn hóa cổ đại, Rotunda không đơn thuần là một điểm đến – đó là một hành trình ngược dòng về cội nguồn của Địa Trung Hải.
Galerius và tham vọng đế vương để lại dấu ấn nghìn năm
Rotunda được khởi công vào khoảng năm 306 sau Công nguyên bởi hoàng đế La Mã Galerius, như một phần trong quần thể cung điện và đường hành lang hoàng gia ở Thessaloniki. Theo nhiều tài liệu, ban đầu ông dự định xây Rotunda làm lăng mộ cho chính mình, giống như Đền Panthenon ở Rome.
Tuy nhiên, Galerius qua đời ở nơi khác và công trình này chưa từng được dùng làm lăng. Thay vào đó, theo dòng lịch sử, Rotunda trải qua những biến đổi đáng kinh ngạc:
Trở thành nhà thờ Thiên Chúa giá vào thế kỷ thứ 4, có thể là một trong những nhà thờ đầu tiên ở Hy Lạp.
Bị chuyển thành đền thờ Hồi giáo thời Ottoman vào thế kỷ 16, với một ngọn tháp minaret vẫn còn tồn tại đến hôm nay.
Và cuối cùng, ngày nay là bảo tàng – nơi lưu giữ các bức tranh tường cổ và kiến trúc nguyên thủy tuyệt đẹp.
Kiến trúc độc đáo: Vòm tròn của sự trường tồn
Điểm nổi bật đầu tiên khi bước vào Rotunda chính là kiến trúc mái vòm cao gần 30 mét, đường kính hơn 24 mét – một trong những mái vòm lớn nhất thế giới cổ đại. Với bức tường dày tới 6,3 mét, Rotunda đứng vững qua hàng thiên niên kỷ, chống chọi với động đất, hỏa hoạn và chiến tranh.
Không gian bên trong mang hình trụ hoàn hảo, gợi nhớ Pantheon của La Mã, nhưng có sự uy nghiêm trầm mặc hơn. Khi ánh sáng nhẹ nhàng xuyên qua các ô cửa sổ nhỏ, những đường nét vòm cong được tô sáng, tạo nên một không gian thiêng liêng gần như siêu hình.
Những bức bích họa Byzantine – Hồi sinh trên đá cổ
Một trong những kho báu nghệ thuật quý giá nhất tại Rotunda chính là các bức tranh tường Byzantine** từ thế kỷ 5–6. Chúng được cho là những ví dụ sớm nhất còn tồn tại của nghệ thuật khảm vàng và bích họa tôn giáo Byzantine. Dù nhiều phần bị hư hại qua thời gian, bạn vẫn có thể chiêm ngưỡng:
- Chúa Kitô oai nghi ngự trên thiên đàng, bao quanh bởi các thiên thần.
- Các vị thánh mặc áo choàng vàng đứng thẳng uy nghi.
- Những hình ảnh thiêng liêng bao trùm phần trên mái vòm, như một bức màn linh thiêng bảo phủ không gian.
- Sự kết hợp giữa tường đá thô sơ và bích họa vàng rực tạo nên một đối thoại giữa sức mạnh kiến trúc và vẻ đẹp tâm linh – nơi thời gian như đứng yên.
Rotunda và minaret – Dấu tích Ottoman giữa lòng Hy Lạp
Khi Thessaloniki rơi vào tay đế chế Ottoman vào năm 1430, Rotunda được chuyển đổi thành đền Hồi giáo, mang tên Mosque of Suleyman Hortaji Effendi. Lúc này, tháp minaret – công trình đặc trưng của đền Hồi giáo – được xây dựng, và vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay, trở thành minaret duy nhất còn đứng vững ở Thessaloniki.
Điều này làm Rotunda trở thành công trình duy nhất ở Hy Lạp mà bạn có thể đồng thời nhìn thấy kiến trúc La Mã, nghệ thuật Byzantine và dấu ấn Ottoman cùng hiện diện – một minh chứng hiếm có cho sự đa văn hóa xuyên thế kỷ của thành phố này.
Rotunda – trung tâm tôn giáo, nghệ thuật và du lịch hiện đại
Ngày nay, Rotunda là một bảo tàng và di tích khảo cổ, nhưng thỉnh thoảng vẫn được sử dụng cho các nghi lễ tôn giáo đặc biệt, hòa nhạc thánh ca và triển lãm nghệ thuật. Nhờ cấu trúc mái vòm độc đáo, âm thanh trong Rotunda vang vọng và đầy mê hoặc, tạo nên trải nghiệm gần như siêu thực cho người tham dự.
Không chỉ vậy, Rotunda còn là một điểm check-in hấp dẫn đối với khách du lịch và nhiếp ảnh gia. Sự kết hợp giữa những mảng tường cổ kính, bức họa thánh thần và tháp minaret kỳ lạ tạo nên một bức tranh kiến trúc không thể trộn lẫn.
Kinh nghiệm tham quan Rotunda Thessaloniki
- Địa chỉ: Venizelou & Egnatia, Thessaloniki
- Giờ mở cửa: 08:00 – 15:00 (nghỉ thứ Ba)
- Lưu ý: Không nên bỏ qua phần trần vòm, nơi các bức bích họa được bảo tồn đẹp nhất.
- Mẹo nhỏ: Đến vào buổi sáng sớm để tránh đông người và có ánh sáng tốt cho nhiếp ảnh.
- Kết hợp tham quan Rotunda với Nhà thờ Thánh Demetrius và Cung điện Galerius trong một buổi để hiểu toàn diện về thời kỳ La Mã – Byzantine của thành phố.
Không chỉ là một công trình cổ, một nhà thờ, đền Hồi giáo hay bảo tàng, Rotunda là biểu tượng của sự bền bỉ vượt thời gian – của khả năng thích nghi và tái sinh của Thessaloniki qua bao biến cố lịch sử.
